აგვისტო 24, 2026
სიახლეები უცხოეთი

აზერბაიჯანული მანათის მიმოქცევაში გაშვებიდან 34 წელი გავიდა

  • აგვისტო 15, 2026
  • 0

აზერბაიჯანული მანათის შექმნის გასული საუკუნის ბოლოს, აზერბაიჯანის მიერ დამოუკიდებლობის აღდგენის შემდეგ, მაშინდელი პრეზიდენტის, აბულფაზ ელჩიბეის, 1992 წლის 15 ივნისის განკარგულებით ჩაეყარა საფუძველი. პირველი ბანკნოტები საფრანგეთის ცენტრალურმა ბანკმა დაბეჭდა.

აზერბაიჯანული მანათის მიმოქცევაში გაშვებიდან 34 წელი გავიდა

აზერბაიჯანული მანათის შექმნის გასული საუკუნის ბოლოს, აზერბაიჯანის მიერ დამოუკიდებლობის აღდგენის შემდეგ, მაშინდელი პრეზიდენტის, აბულფაზ ელჩიბეის, 1992 წლის 15 ივნისის განკარგულებით ჩაეყარა საფუძველი.

პირველი ბანკნოტები საფრანგეთის ცენტრალურმა ბანკმა დაბეჭდა. 1992 წლის აგვისტოდან 1994 წლის იანვრამდე ქვეყნის მასშტაბით მიმოქცევაში ერთდროულად იყო მანათი და რუბლი. პრეზიდენტ ჰეიდარ ალიევის 1993 წლის 11 დეკემბრის განკარგულებით აზერბაიჯანმა რუბლის ზონა დატოვა, ხოლო ეროვნულმა ბანკმა დამოუკიდებელი მონეტარული და სავალუტო პოლიტიკის განხორციელება დაიწყო.

მიუხედავად ამისა, იმდროინდელ რთულ ეკონომიკურ პირობებში ეროვნული ვალუტის სტაბილური კურსის შენარჩუნება შეუძლებელი იყო. მანათი სხვა უცხოურ ვალუტებთან მიმართებით სწრაფად უფასურდებოდა. თუ 1994 წლის დასაწყისში 1 დოლარის ღირებულება 118 მანათს შეადგენდა, მხოლოდ ერთ წელიწადში ეს მაჩვენებელი 4 182 მანათამდე გაიზარდა.

2005 წლის 7 თებერვალს პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა ეროვნული ვალუტის დენომინაციის შესახებ განკარგულებას ხელი მოაწერა. 2006 წლის 1 იანვარს აზერბაიჯანში მიმოქცევაში შევიდა ახალი მანათები. დენომინაცია განხორციელდა 1:5000 თანაფარდობით, ხოლო ძველი და ახალი ბანკნოტები ერთი წლის განმავლობაში პარალელურად მოქმედებდა. 2007 წლის 1 იანვრიდან აზერბაიჯანში მიმოქცევაში მხოლოდ ახალი მანათი დარჩა. მიმოქცევაში შევიდა 1, 5, 10, 20, 50, 100 და 200 მანათის ნომინალის ბანკნოტები, ასევე 1, 3, 5, 10, 20 და 50 გეპიკის მონეტები.

ახალი მანათის დიზაინი ევროს ბანკნოტების დიზაინის ავტორმა, ავსტრიული OeBS-ის დიზაინერმა რობერტ კალინამ შეიმუშავა. ახალი თაობის ბანკნოტები შვეიცარიის ეროვნული ბანკის ტექნიკური მხარდაჭერით დაიბეჭდა.

მრავალი წლის განმავლობაში აზერბაიჯანული მანათი სამხრეთ კავკასიის ყველაზე ძლიერი და სტაბილური ვალუტა იყო. თუმცა, 20 წლის შემდეგ, 2015 წლის 21 თებერვალს, მისი კურსი მკვეთრად დაეცა. იმავე დღეს აზერბაიჯანის ცენტრალურმა ბანკმა, მსოფლიო ნავთობის ფასების მკვეთრი ვარდნის ფონზე, ეროვნული ვალუტის 34%-იანი დევალვაცია გამოაცხადა. საბოლოოდ, დოლარის ოფიციალური კურსი 0,78 მანათიდან 1,05 მანათამდე გაიზარდა. ნავთობის ფასების უწყვეტი ვარდნისა და ქვეყანაში დოლარის ნაკადის შემცირების გამო კურსის სტაბილურად შენარჩუნება ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში შეუძლებელი გახდა.

2015 წლის 21 დეკემბერს აზერბაიჯანის ცენტრალურმა ბანკმა მცურავ გაცვლით კურსზე გადასვლის გადაწყვეტილება მიიღო. დოლარის ოფიციალურმა კურსმა 1,55 მანათს მიაღწია. ახალი სისტემის პირობებში დოლარისა და სხვა უცხოური ვალუტების კურსი მანათთან მიმართებით ეროვნულ ვალუტაზე მოთხოვნაზეა დამოკიდებული.

მაგალითად, მცურავ კურსზე გადასვლის შემდეგ დოლარის ყველაზე მაღალი კურსი 1-2 თებერვალს დაფიქსირდა, როდესაც 1 დოლარი 1,92 მანათად ივაჭრებოდა. 2015 წლის 25-26 მაისს დოლარის მინიმალური კურსი — 1,49 მანათი იყო.

დღეს დოლარის ოფიციალური კურსი 1,700 მანათს შეადგენს და ის 7 მარტიდს შემდეგ სტაბილურად არის შენარჩუნებული.